Bon skarbowy – czym jest i jak inwestować w krótkoterminowe papiery Skarbu Państwa

Bon skarbowy – czym jest i jak inwestować w krótkoterminowe papiery Skarbu Państwa

Wyobraź sobie, że pożyczasz pieniądze państwu na kilka miesięcy i dostajesz za to pewne, z góry znane wynagrodzenie – dokładnie na tej zasadzie działa bon skarbowy. To jeden z najbezpieczniejszych instrumentów finansowych na rynku, a mimo to wciąż mało znany wśród przeciętnych Kowalskich.

Czym jest bon skarbowy i czym różni się od obligacji skarbowej

Bon skarbowy to krótkoterminowy papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa, który służy do krótkotrwałego finansowania potrzeb budżetowych. Okresy zapadalności wynoszą zazwyczaj 13, 26 lub 52 tygodnie. Obligacja skarbowa to instrument długoterminowy – może obowiązywać nawet przez 10 lub więcej lat i zazwyczaj wypłaca odsetki co roku. Bon skarbowy działa inaczej: jest sprzedawany z dyskontem, czyli poniżej wartości nominalnej, a po upływie terminu inwestor otrzymuje pełną wartość nominalną. Różnica stanowi jego zysk. Przykład: kupujesz bon o wartości nominalnej 10 000 zł za 9 800 zł – po 52 tygodniach otrzymujesz 10 000 zł. Twój zarobek to 200 zł.

Kto może kupić bony skarbowe i przez jakie kanały

Przez długi czas bony skarbowe były dostępne wyłącznie dla inwestorów instytucjonalnych – banków, funduszy inwestycyjnych i dużych przedsiębiorstw. Ministerstwo Finansów sprzedawało je na przetargach organizowanych przez Narodowy Bank Polski, gdzie minimalna wartość transakcji wynosiła 100 000 zł. Dziś indywidualny inwestor może pośrednio inwestować w bony skarbowe przez fundusze rynku pieniężnego, które lokują kapitał właśnie w tego rodzaju instrumenty. Niektóre domy maklerskie umożliwiają też dostęp do rynku wtórnego bonów, choć wymogi kapitałowe są zwykle wysokie.

Jak obliczana jest rentowność bonu skarbowego

Prosta formuła, konkretny wynik

Rentowność bonu skarbowego oblicza się na podstawie różnicy między ceną zakupu a wartością nominalną. Wzór wygląda następująco: rentowność = (wartość nominalna – cena zakupu) / cena zakupu x (365 / liczba dni do wykupu) x 100%. Przykład dla bonu 52-tygodniowego: nominał 10 000 zł, cena zakupu 9 750 zł, termin 364 dni. Rentowność = (10 000 – 9 750) / 9 750 x (365 / 364) x 100% = ok. 2,57% w skali roku. W środowisku wysokich stóp procentowych, jak w Polsce w latach 2022–2023, rentowności bonów przekraczały nawet 6–7% rocznie.

Zalety i wady bonów skarbowych jako formy oszczędzania

Co przemawia na ich korzyść

Bezpieczeństwo bonów skarbowych jest wyjątkowo wysokie – gwarantuje je Skarb Państwa, a ryzyko bankructwa państwa jest praktycznie pomijalne w stabilnych gospodarkach. Przewidywalność zysku to kolejny atut – znasz swój zarobek już w momencie zakupu. Krótki okres inwestycji sprawia, że kapitał nie jest zamrożony na lata.

Czego warto być świadomym

Dostępność dla inwestorów indywidualnych jest ograniczona – bezpośredni zakup wymaga dużego kapitału. Zysk podlega 19-procentowemu podatkowi od zysków kapitałowych, tzw. podatkowi Belki. W warunkach niskich stóp procentowych rentowność może być niższa niż inflacja, co oznacza realną stratę siły nabywczej.

Bon skarbowy a lokata bankowa – porównanie bezpieczeństwa i zysku

Na pierwszy rzut oka lokata bankowa i bon skarbowy pełnią podobną funkcję – obie formy dają pewny zysk w określonym czasie. Różnic jest jednak kilka kluczowych. Lokata bankowa jest objęta gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego do 100 000 euro na jednego deponenta w jednym banku. Bon skarbowy jest gwarantowany bezpośrednio przez państwo, bez górnego limitu. Pod względem rentowności w szczycie cyklu podwyżek stóp w Polsce (2022–2023) bony 52-tygodniowe osiągały oprocentowanie zbliżone lub wyższe niż najlepsze lokaty. Lokata jest jednak prostsza w obsłudze i dostępna dla każdego bez minimalnego progu kapitałowego. Bon skarbowy to instrument bardziej elastyczny dla dużych inwestorów instytucjonalnych, lokata – dla przeciętnego ciułacza.

Podsumowanie – czy bon skarbowy to opcja dla Ciebie

Bon skarbowy to sprawdzony, bezpieczny instrument krótkoterminowego inwestowania, który przez dekady stanowił fundament zarządzania płynnością przez instytucje finansowe. Jeśli dysponujesz dużym kapitałem i szukasz pewnego miejsca na kilka miesięcy, warto zainteresować się tym rozwiązaniem – bezpośrednio lub przez fundusze rynku pieniężnego. Dla mniejszych inwestorów bon skarbowy pozostaje dostępny pośrednio, a wiedza o tym instrumencie pomaga lepiej rozumieć, jak działa rynek długu publicznego w Polsce.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani inwestycyjnej.